على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2511
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
حلوائى . و مرد خوش طبع و پاك نفس و بسيار خنده و خنده زنان سخن گوى با ياران . و فاكهة الشتاء : آتش . و آتش افروختن در زمستان . فاگرفتن ( f - gereftan ) ف م . پ . دوچار شدن . و ملاقات كردن و روبرو شدن . و تعرض كردن . و در اثناى راه گرفتن . و جلوگيرى كردن . فأل ( fa'l ) ا . ع . شگون ضد طيرة مثل آنكه كسى بيمار باشد بوى بگويند : يا سالم و به كسى كه در طلب و جستجوى چيزى بود بگويند : يا واجد . الحديث : انه صلى اللّه عليه و آله كان يحب الفأل و يكره الطيرة . و يا در نيك و بد هر دو استعمال مىشود . ج : فؤل و افؤل . و قولهم : لا فأل عليك يعنى نيست گزندى بر تو . فال ( fal ) ا . ع . ( لغة فى فأل ) يعنى شگون . و نيز فال : گوشت پارهاى در كنار سرين . و رگى در باطن ران اسب . و نام دهى در فارس . فال ( fal ) ص . ع . رجل فال : مرد سست راى ضعيف العقل كه در فراست خطا كند . و كذلك : رجل فال الراى . فال ( f l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شگون . و طالع و بخت . و پيشبينى و عاقبتگوئى . و غيبگوئى . و فال نيك : مروا . و علم فال : علم غيبگوئى و علم رمل و جز آن . و فال گرفتن : از آينده استخبار كردن . و از پيش خبر دادن و از آينده گفتن . و از غيب خبر دادن . فال ( f l ) ا . پ . نام دهى در فارس . فالج ( f lej ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مرد مظفر و منصور . و فقدان كامل حس و حركت ارادى و يا نقصان آن . و فقدان و يا نقصان حس و حركت عضوى از اعضا . فالج ( f lej ) ا . ع . شتر ستبر دو كوهانه كه از سند جهة گشنى برند . و تير فائز و تير غالب . ج : فوالج . و استرخا و چنگلوك . و فروهشتگى در نيمهء بدن . و نام شخصى از تازيان كه فالج بن خلاوة باشد . و منه قولهم : انا من ذلك الامر فالج بن خلاوة يعنى من از اين كار برى و بركنارم . فالجزده ( f lej - zade ) ص . پ . كسى كه مبتلا به مرض فالج باشد . فالح ( f leh ) ص . ع . بختيار و سعادتمند و كامياب . فالرغس ( f lerqos ) و فالرغوس ( f lerqus ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - مرغ لك لك . فالزن ( f l - zan ) ا . پ . فالگو و طالعبين . فال سنگك ( fal - sangak ) ا . پ . سنگ پارههاى فالگويان . فالعة ( f le'at ) ا . ع . بلا و سختى . ج : فوالع . فالق ( f leq ) ا . ع . شكاف كوه . و خرمابن كفته شده تا شكوفه از آن برآيد . و زمين پست ميان دو پشته . و كان ذلك الفالق كذا : بود اين مكان پست ميان دو پشته اين چنين . و نيز فالق : نام موضعى . فالق ( f leq ) ص . ع . شكافنده . و فالق الاصباح : خالق صبح . و فالق الحب و النوى : خالق دانه و هسته و بيرون آورندهء برگ از آنها . فالقة ( f leqat ) ا . ع . زمين پست ميان دو پشته . فالك ( f lek ) ص . ع . دختر گرد پستان . فالكباز ( falak - b z ) ا . پ . فالگيرى كه بر سر كوچه و بازار نشيند و جهة مردم فال گيرد . فالگو ( f l - gu ) و ( f l - gov ) و فالگوى ( f l - guy ) و ( f l - govy ) ا . پ . كسى كه فال مىگيرد و كسى كه از غيب خبر مىدهد و از آينده خبر مىدهد و شگونيا . و آنكه طالع مىبيند . فالگوئى ( f l - gu'i ) و ( f l - gov'i ) ا . پ . فالگيرى و طالع بينى و رمالى و غيبگوئى . فالود ( f lud ) پ . ح م . فالودن . و صاف شدگى . فالودج ( f ludaj ) و فالودق ( f ludaq ) ا . ع . مأخوذ از پالودهء فارسى و بمعنى آن . فالودن ( f ludan ) ف ل و م . پ . پالودن . فالوه ( f lude ) ا . پ . پالوده . فالوذ ( f luz ) ا . ع . فولاد . فالوذ ( f luz ) و فالوذق ( f luzaq ) ا . ع . پالوده . فالى ( f li ) ص . پ . منسوب بفال . فالى ( f li ) افا . ع . از شير بازدارنده . فالى ( f liyy ) ص . ع . منسوب بقصبهء فال واقع در فارس . فالية الافاعى ( f liatol - af 'i ) ا . ع . اوائل شر و بدى . و قسمى از جعل خجكدار . فاليز ( f liz ) ا . پ . بستان خربزه و خربزه زار . فالينوس ( f linus ) ا . پ . شاهتره . فام ( f m ) ا . پ . وام و دين و قرض . و نام قصبهاى در خراسان مولد شهاب الدين . فام ( f m ) ص . پ . رنگ و لون . و شبه و نطير و مانند و هميشه ملحق باسم مىگردد مانند : زمرد فام و سيه فام و كحل فام و لعل فام . فأم ( fa'm ) م . ع . فام من الماء فأما ( از باب فتح ) : سيراب گرديد . و فام البعير : پر شد دهن آن شتر از گياه . فأم ( fa'am ) م . ع . فئم البعير فأما